Ε - ΑΤΡΙΚΑ

Με τον όρο φοβία δηλώνεται η έντονη ανησυχία, άγχος και εμμονή ενός ατόμου η οποία υφίσταται παρότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει αληθινός κίνδυνος.

H φοβία ενός ατόμου μπορεί να οφείλεται είτε σε μια άσχημη εμπειρία, είτε σε άγχος ενδεχόμενης αποτυχίας, είτε σε άλλες αιτίες. Τα αποτελέσματα πάντως είναι σίγουρα δυσάρεστα.

Τι είναι η κλειστοφοβία και πως αντιμετωπίζεται λοιπόν;

Εμείς, ρωτήσαμε την Ψυχολόγο Μπασδάνη Λίλιαν, που δραστηριοποιείται στην Αλεξανδρούπολη, να μας εξηγήσει τις αιτίες αλλά και το πως αντιμετωπίζεται η κλειστοφοβία.

- Τι είναι η κλειστοφοβία, κ. Μπασδάνη;

Η κλειστοφοβία ανήκει στην κατηγορία των ειδικών φοβιών, κατά την οποία το άτομο βιώνει υπερβολικό και παράλογο φόβο όταν εκτίθεται σε περιορισμένους ή/και χωρίς εύκολη διαφυγή χώρους, με αποτέλεσμα να αναπτύξει σταδιακά μια αποφυγή απέναντι τους. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία περίπου το 10% του πληθυσμού παρουσιάζει στοιχεία κλειστοφοβίας.

- Ποια είναι τα συμπτώματα της κλειστοφοβίας;

Το κλειστοφοβικό άτομο ενώ αντιλαμβάνεται ότι ο φόβος του δεν πηγάζει από ρεαλιστικά επικίνδυνες προς αυτό καταστάσεις, του είναι δύσκολο έως και αδύνατο να τον ελέγξει. Ο φόβος του εκφράζεται ψυχοσυναισθηματικά ως δυσφορία, άγχος, απόγνωση, αίσθημα αβοήθητου, ντροπής ή απώλειας ελέγχου και ψυχοσωματικά όπως δύσπνοια, τρέμουλο, εφίδρωση, ζάλη κ.τ.λ.

Ο παθών έχοντας βιώσει κάποια ή και όλα τα παραπάνω συμπτώματα αρχίζει να παραδίδεται στον φόβο του και σιγά-σιγά αποκλείει χώρους που θα μπορούσαν να προκαλέσουν την φοβία του, όπως ανελκυστήρες, στενά δωμάτια, χώροι χωρίς παράθυρα, συνωστισμένες αίθουσες, αυτοκίνητα με αυτόματο κεντρικό κλείδωμα, πόρτες τραπεζών, λεωφορεία, αεροπλάνα, μετρό, πλοία κ.τ.λ.

- Κ. Μπασδάνη μπορείτε να μας πείτε ποιες είναι οι συνέπειες της;

Οι πάσχοντες από κλειστοφοβία βιώνουν σημαντική πτώση της ποιότητας της ζωής τους, γιατί με τον καιρό αποσύρονται από δραστηριότητες, όπως τη συμμετοχή σε μία γιορτή με πολύ κόσμο, ή αναβάλλουν εμπειρίες που θέλουν να βιώσουν, όπως ένα ταξίδι με αεροπλάνο, εξαιτίας της φοβίας τους. Κάποιοι στην προσπάθεια τους να διαχειριστούν τον φόβο τους, σε συνθήκες που αδυνατούν να αποφύγουν, εκτίθενται στο φοβικό τους ερέθισμα με προϋποθέσεις, όπως π.χ. με τη συνοδεία κάποιου που εμπιστεύονται ή καθήμενοι δίπλα σε κάποια πόρτα ή έχοντας ανοιχτό το παράθυρο του αυτοκινήτου κ.τ.λ. Οι παραπάνω τακτικές μερικές φορές λειτουργούν, χωρίς όμως να είναι δεδομένη η αποτελεσματικότητα τους.

- Ποια είναι τα αίτια της λοιπόν και ποια η αντιμετώπιση της;

Οι αιτίες της εμφάνισης της κλειστοφοβίας, όπως και γενικότερα των ειδικών φοβιών είναι συγκεχυμένες και με ειδοποιό σημασία για την ερμηνεία τους την ψυχοθεραπευτική προσέγγιση του ειδικού. Θέλοντας να έχουμε μια πολύπλευρη προσέγγιση θα λέγαμε πως βασίζεται σε ένα εσωτερικό άγχος του παθόντα, που προκύπτει από γεγονότα του παρελθόντος, όπως την καταπίεση κάποιων αναγκών του στο παρελθόν ή ακόμη και σε κάτι βαθύτερο, όπως τον φόβο του θανάτου, που βρίσκει την ευκαιρία να ξεσπάσει σε μία τραυματική εμπειρία, όπως το κλείσιμο σε ασανσέρ, ένα ξαφνικό πένθος ή την θέαση μιας κρίσης πανικού ενός άλλου ατόμου κ.τ.λ.

Μετά από αυτή την εμπειρία λανθασμένα το άτομο ταυτίζει τους συγκεκριμένους χώρους με το καταπιεσμένο άγχος, που έφερε έτσι και αλλιώς από ανεξάρτητους παράγοντες, και αναπαράγει το ίδιο δύσφορο συναίσθημα στα ίδια μέρη ή σε ανάλογες συνθήκες μέχρι που παγιώνεται μέσα του ως αντίδραση.

Στην προσπάθεια αντιμετώπισης της κλειστοφοβίας είναι σημαντικό να εντοπιστούν τόσο οι βαθύτερες αιτίες του άγχους του παθόντα, αλλά και να εκπαιδευτεί σε τακτικές χαλάρωσης και επανάκτησης του ελέγχου των συναισθημάτων του από την φοβία.

 Μπασδάνη Λίλιαν, Ψυχολόγος